ตรวจยีนมะเร็ง ใครควรตรวจ ตรวจยีนอะไรบ้าง ราคาเท่าไหร่
มะเร็งเป็นกรรมพันธุ์แค่ไหน?
มะเร็งที่เกิดจากยีนกลายพันธุ์ซึ่งถ่ายทอดในครอบครัวโดยตรง มีราว 5–10% ของมะเร็งทั้งหมด ที่เหลือส่วนใหญ่เกิดจากอายุ พฤติกรรม และสิ่งแวดล้อม[1] ฟังดูน้อย แต่คนที่อยู่ในกลุ่มนี้มีความเสี่ยงสูงมาก และส่วนใหญ่ไม่เคยรู้ตัว
งานวิจัยผู้ตรวจยีน 23,179 คน พบยีนก่อโรคมะเร็ง 11.6% (ราว 1 ใน 9) และ 21.7% ของคนที่พบ ไม่เข้าเกณฑ์ที่แพทย์จะเรียกตรวจ ถ้าดูจากประวัติครอบครัวอย่างเดียว[2]
ใครควรตรวจยีนมะเร็ง?
ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจยีนมะเร็ง ถ้ามีสัญญาณเตือนข้อใดข้อหนึ่ง[1][3]
- ญาติสายตรง (พ่อ แม่ พี่น้อง ลูก) เป็นมะเร็งก่อนอายุ 50 ปี
- ญาติหลายคนในฝั่งเดียวกันเป็นมะเร็งชนิดเดียวกันหรือชนิดที่เกี่ยวข้อง เช่น เต้านมกับรังไข่ ลำไส้ใหญ่กับมดลูก
- คนในครอบครัวเป็นมะเร็งรังไข่ มะเร็งตับอ่อน หรือมะเร็งเต้านมในผู้ชาย
- คนเดียวเป็นมะเร็งมากกว่า 1 ชนิด
- มีญาติตรวจพบยีนกลายพันธุ์แล้ว เช่น BRCA หรือ Lynch
- ไม่รู้ประวัติครอบครัว เพราะประวัติที่ไม่รู้ ไม่ได้แปลว่าไม่เสี่ยง
ไม่แน่ใจว่าครอบครัวคุณมีสัญญาณเตือนไหม? เช็กฟรี 2 นาที
ทำแบบประเมินความเสี่ยง →ตรวจยีนมะเร็ง ตรวจยีนอะไรบ้าง?
| ยีน / กลุ่มอาการ | มะเร็งที่เกี่ยวข้อง |
|---|---|
| BRCA1 · BRCA2 · PALB2 | เต้านม รังไข่ ตับอ่อน ต่อมลูกหมาก |
| Lynch syndrome (MLH1 · MSH2 · MSH6 · PMS2) | ลำไส้ใหญ่ เยื่อบุโพรงมดลูก กระเพาะอาหาร |
| APC | ลำไส้ใหญ่ (ติ่งเนื้อจำนวนมาก) |
| CDH1 | กระเพาะอาหาร เต้านมชนิด lobular |
| TP53 (Li-Fraumeni) | มะเร็งหลายชนิดตั้งแต่อายุน้อย |
| CDKN2A | เมลาโนมา ตับอ่อน |
| VHL · FLCN · FH | ไต |
| RET · PTEN | ต่อมไทรอยด์ |
แพ็กเกจของ Longevista ตรวจความเสี่ยง มะเร็ง 17 ชนิด จาก 30+ genetic markers ในการตรวจครั้งเดียว — ดูรายการตรวจทั้งหมด
ถ้าพบ BRCA1 เสี่ยงแค่ไหน?
ผู้หญิงที่มี BRCA1 ผิดปกติ มีความเสี่ยงมะเร็งเต้านมราว 72% และมะเร็งรังไข่ราว 44% ถึงอายุ 80 ปี[4] ผู้ชายก็ได้รับและส่งต่อยีน BRCA ได้ และเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมาก ตับอ่อน และเต้านมในชาย[3]
ข่าวดีคือ ถ้ารู้ก่อน แพทย์วางแผนได้ เช่น ตรวจคัดกรองเต้านมด้วย MRI เร็วขึ้น และพิจารณาทางเลือกป้องกันร่วมกัน ส่วน Lynch syndrome มักได้รับคำแนะนำให้ส่องกล้องลำไส้เร็วและถี่กว่าคนทั่วไป เพื่อตัดติ่งเนื้อก่อนกลายเป็นมะเร็ง
ผลตรวจยีนมะเร็งแปลว่าอะไร?
- ผลบวก (พบยีนก่อโรค): เสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป ไม่ได้แปลว่าต้องเป็นมะเร็ง → วางแผนคัดกรองกับแพทย์ และญาติสายตรงควรพิจารณาตรวจ เพราะยีนเสี่ยงส่วนใหญ่ส่งต่อถึงลูกได้คนละ 50%
- ผลลบ: ไม่พบยีนเสี่ยงที่ตรวจ แต่ยังต้องคัดกรองมะเร็งตามเกณฑ์อายุ เพราะมะเร็งส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากกรรมพันธุ์
- VUS (ความแปรผันที่ยังไม่ทราบความหมาย): ยังสรุปไม่ได้ว่าเพิ่มความเสี่ยงหรือไม่ แพทย์จะไม่ใช้ผลนี้ตัดสินการรักษา และอาจแปลผลใหม่ในอนาคต
ตรวจยีน BRCA ใช้สิทธิบัตรทองได้ไหม?
ได้ในบางกรณี สปสช. ให้สิทธิตรวจยีน BRCA1/BRCA2 แก่ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมกลุ่มเสี่ยงสูง และญาติสายตรงของผู้ที่ตรวจพบยีนกลายพันธุ์ ผ่านหน่วยบริการที่กำหนด ตรวจสอบสิทธิได้ที่สายด่วน 1330[5] ถ้าไม่เข้าเกณฑ์ หรือต้องการตรวจหลายโรคในครั้งเดียว สามารถตรวจแบบชำระเงินเองได้
ตรวจยีนมะเร็ง ราคาเท่าไหร่?
ราคาในไทยมีตั้งแต่หลักพัน (ตรวจยีนเดี่ยว) ถึงหลักแสน (ตรวจหลายยีนพร้อมโรคอื่น) ขึ้นกับจำนวนยีน เทคโนโลยี มาตรฐานแล็บ และการมีแพทย์อธิบายผล — อ่านรายละเอียดใน ตรวจยีน ราคาเท่าไหร่
อยากรู้ว่าคุณควรตรวจยีนอะไร ก่อนจ่ายสักบาท? ปรึกษาทีมงานฟรี ไม่มีข้อผูกมัด
ขอคำปรึกษาฟรี →คำถามที่พบบ่อย
ตรวจยีนมะเร็งต้องงดอาหารไหม?
การตรวจยีนไม่ต้องงดอาหาร ใช้เลือดหรือกระพุ้งแก้มเพียงเล็กน้อย แต่ถ้าตรวจฮอร์โมน น้ำตาล หรือไขมันพร้อมกัน อาจต้องงดอาหารตามที่ทีมงานแจ้ง
ตรวจยีนมะเร็งครั้งเดียวพอไหม?
ยีนที่ได้จากพ่อแม่ไม่เปลี่ยนตลอดชีวิต จึงตรวจครั้งเดียว แต่ความรู้ทางการแพทย์อัปเดตเรื่อย ๆ ควรเก็บรายงานไว้และทบทวนกับแพทย์เป็นระยะ
ผู้ชายควรตรวจยีนมะเร็งไหม?
ควรพิจารณาถ้ามีประวัติครอบครัวชัดเจน เพราะผู้ชายก็ได้รับและส่งต่อยีน BRCA ได้ และยีนนี้เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมาก ตับอ่อน และมะเร็งเต้านมในผู้ชาย
ไม่มีใครในครอบครัวเป็นมะเร็ง ต้องตรวจไหม?
ไม่จำเป็นทุกคน แต่งานวิจัยพบว่าราว 1 ใน 5 ของคนที่มียีนเสี่ยงมะเร็ง ไม่เข้าเกณฑ์ถูกเรียกตรวจจากประวัติครอบครัว ถ้าอยากวางแผนสุขภาพเชิงป้องกัน ควรปรึกษาแพทย์
เอกสารอ้างอิง
- National Cancer Institute (NCI). Genetic Testing for Inherited Cancer Susceptibility Syndromes — fact sheet
- Neben C.L. et al. Multi-Gene Panel Testing of 23,179 Individuals for Hereditary Cancer Risk. J Mol Diagn 2019;21(4):646–657
- NCI. BRCA Gene Changes: Cancer Risk and Genetic Testing — fact sheet · แนวทาง NCCN
- Kuchenbaecker K.B. et al. Risks of Breast, Ovarian, and Contralateral Breast Cancer for BRCA1 and BRCA2 Mutation Carriers. JAMA 2017;317(23):2402–2416
- สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มติบอร์ด 9 ธ.ค. 2564 สิทธิตรวจยีน BRCA1/BRCA2
ข้อมูลในบทความนี้เพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ผลตรวจยีนเป็นข้อมูลความเสี่ยงเพื่อวางแผนร่วมกับแพทย์